გერმანული გამოცემა Welt Stimme-ს ცნობით, საქართველო და უზბეკეთი ტრანსკასპიურ, ე.წ. „შუა დერეფანში“ (Middle Corridor) ჩართულობას მნიშვნელოვნად აძლიერებენ. თანამშრომლობის მიზანი ევროპასა და აზიას შორის დამატებითი სავაჭრო მარშრუტების შექმნა და რუსეთზე გამავალი სატრანსპორტო გზების დამოკიდებულების შემცირებაა.
სტატიაში ხაზგასმულია, რომ ამ პროცესში განსაკუთრებული როლი ენიჭება ფოთისა და ბათუმის პორტებს, რომლებიც უზბეკეთისა და ცენტრალური აზიის ტვირთებისთვის შავი ზღვისა და ევროკავშირის ბაზრისკენ გასასვლელ ძირითად კარიბჭედ განიხილება.
საერთო სტრატეგია და ახალი მარშრუტები
ცენტრალური დერეფანი აზიას ევროპასთან კასპიის ზღვის, სამხრეთ კავკასიისა და შავი ზღვის გავლით აკავშირებს. თბილისსა და ტაშკენტს შორის მჭიდრო ეკონომიკური დაახლოების ფონზე, მხარეები აქტიურად მუშაობენ კასპიის ზღვის პორტების, უზბეკეთისა და ყაზახეთის სატრანსპორტო ქსელისა და საქართველოს შავი ზღვის ნავსადგურების ერთიან ჯაჭვში გაერთიანებაზე.
გასულ წელს საქართველოს მთავრობამ მნიშვნელოვნად გააფართოვა საგარეო-ეკონომიკური კავშირები ცენტრალურ აზიასთან. უზბეკეთთან და ყაზახეთთან დამყარებულმა სტრატეგიულმა პარტნიორობამ საფუძველი ჩაუყარა ხანგრძლივ პროექტებს ვაჭრობასა და ლოჯისტიკაში.
თავის მხრივ, უზბეკეთი დასავლეთისკენ უფრო მკაცრ ორიენტაციას ირჩევს, რათა შეამციროს რუსეთზე გადაჭარბებული დამოკიდებულების რისკები. შედეგად, ორივე ქვეყანა ჩრდილოეთ მეზობელს აღარ მიიჩნევს საერთაშორისო ბაზრებთან წვდომის ერთადერთ გზად.
ევროკავშირის ბაზართან ალტერნატიული კავშირი
უზბეკეთისთვის, რომლისთვისაც ევროკავშირი მესამე უდიდესი სავაჭრო პარტნიორია, შავ ზღვაზე წვდომას სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს.
მსოფლიო ბანკის გათვლებით, ცენტრალურ დერეფანში ტრანსპორტირების მოცულობა 2030 წლისთვის 11 მილიონ ტონამდე შეიძლება გაიზარდოს. აქედან, სავარაუდოდ, 4.4 მილიონი ტონა სატრანზიტო მოძრაობა იქნება, რაც მოიცავს 1.3 მილიონ ტონა საქონელს უზბეკეთიდან ევროპის მიმართულებით.
გაფართოების პერსპექტივები
თბილისი და ტაშკენტი ასევე განიხილავენ უფრო მასშტაბურ კონტინენტთაშორისო მარშრუტებს:
-
ჩინეთი – ყირგიზეთი – უზბეკეთი – თურქმენეთი – აზერბაიჯანი – საქართველო – თურქეთი / ევროკავშირი.
-
ინდოეთი – პაკისტანი – ავღანეთი – უზბეკეთი – ყაზახეთი – აზერბაიჯანი – საქართველო – ევროკავშირი.
ეს ინიციატივები უკავშირდება ისეთ მსხვილ პროექტებს, როგორებიცაა ჩინეთი-ყირგიზეთი-უზბეკეთის რკინიგზა და ტრანსავღანური რკინიგზის ხაზი („ქაბულის დერეფანი“).
ექსპერტების შეფასებით, თბილისსა და ტაშკენტს შორის პარტნიორობა, ყაზახეთისა და სხვა რეგიონული მოთამაშეების ჩართულობით, ქმნის მყარ სატრანსპორტო ქსელს, რაც საქართველოს პოზიციებს, როგორც გლობალურ სატრანზიტო ჰაბს, კიდევ უფრო გამყარებს.